in

Geen apen of muizen als proefdieren, maar doorzichtige wormpjes: ‘Ze lijken enorm op mensen’

In het Nijmeegse laboratorium van Samantha Hughes in het BioCenter van de HAN University of Applied Sciences liggen allemaal wormpjes op een bord.

Ze zijn doorzichtig en slechts 1 millimeter lang. De Britse wetenschapper gebruikt de wormen bijvoorbeeld voor onderzoek naar hoe mensen langer en gezonder kunnen leven.

“Ze zijn perfect om mensen te leren begrijpen”, vertelt Hughes. “Qua DNA zijn we voor 80 procent hetzelfde, dus we kunnen ze heel goed gebruiken om over bepaalde ziekten en onze eigen ontwikkeling te leren.”

Chimpansees worden bijvoorbeeld ook als proefdier gebruikt, en hun DNA komt 99 procent overeen met dat van mensen, dat van muizen 97,5 procent.

Menselijk hart
De zogenoemde Ceanorhabditis elegans hebben een spijsverteringskanaal en zenuwcellen die qua functie erg op de onze lijken.

De spieren rond de mond van de worm functioneren als een pomp, net zoals het hart van een mens.

“Deze pompende beweging kunnen we vervolgens meten, en is vergelijkbaar met het maken van een hartfilmpje”, legt Hughes uit.

“De wormen hebben zelfs een huid die heel erg op die van ons lijkt.” Behalve dus dat ze doorzichtig zijn.

Lees ook  'Politiehonden in opleiding nog steeds mishandeld met schoppen, stokslagen en stroomapparatuur'

Door die laatste kwaliteit kun je tijdens onderzoek heel goed zien wat er binnen in de diertjes gebeurt. “Je kunt zien hoe cellen zich delen en vervolgens gaan bewegen”, zegt Hughes.

“Als je een eiwit wilt onderzoeken, kun je een gekleurd eiwit toevoegen en direct meekijken wat er op celniveau gebeurt. Ze zien er misschien anders uit dan wij, maar we kunnen veel van ze leren.”

Het voordeel van de wormen is volgens Hughes dat ze veel kleiner zijn en dat je er geen kooi voor nodig hebt. In het Nijmeegse lab staan de wormen in petrischalen in koelkastjes. “Ze zijn veel kleiner en eten alleen bacteriën. Daarom is het veel goedkoper.”

Er zijn dus geen apen of muizen nodig voor het type onderzoek dat Hughes doet. “Technisch zijn de wormen wel proefdieren, maar voor veel mensen voelt het ethisch heel anders.”

Reactie Stichting Proefdiervrij
“Wij zien het gebruik van wormen in plaats van grotere dieren als muizen als een verschuiving van het probleem en niet als een oplossing.

Lees ook  Hebben de eikenprocessierups en andere insecten de kou overleefd?

Ook al vallen proeven met wormen niet officieel onder de definitie van een dierproef en is er geen CCD-vergunning voor nodig, hebben ook deze dieren een waarde en verdienen het om beschermd te worden.

Het merendeel van de dierproeven levert uiteindelijk niets op voor mensen omdat de verschillen tussen mens en dier toch te groot zijn

. Om dit probleem op te kunnen lossen moeten we onderzoeksmodellen hebben die gebaseerd zijn op mensen en niet op dieren.”

De wormen in Nijmegen worden gebruikt voor bijvoorbeeld onderzoek naar kanker, parkinson, suikerziekte en obesitas.

Omdat ze op genetisch vlak ‘maar’ 80 procent met mensen overeenkomen, zijn er ook onderzoeksvelden waar ze niet geschikt voor zijn.

“Virussen”, zegt Hughes. “We kunnen ze helaas niet gebruiken voor bijvoorbeeld onderzoek naar corona.”

Hoewel de wormen geen bloed hebben, kunnen ze wel voor bloedkankeronderzoek gebruikt worden en het ontdekken van medicijnen.

“We kunnen namelijk zien hoe ze op moleculair vlak op medicijnen reageren. Op die manier onderzoeken we op wat voor manier mensen ziek worden van bepaalde stoffen.”

Meisje (17) omgekomen na aanrijding met vuilniswagen

Mark Rutte somber over heropenen kapsalons: ‘Ziet er niet goed uit’